Διατροφικές Συνήθειες & Συμπεριφορές

Η διατροφή αποτελεί ένα αναπόσπαστο μέρος της ζωής και της καθημερινότητας μας, ενώ οι συνήθειες που έχουμε διαμορφώσει για αυτή τη βασική μας λειτουργίας είναι άμεσα συνδεδεμένες με τη γενική σωματική και ψυχολογική μας κατάσταση.

Ο όρος διατροφική συμπεριφορά αναφέρεται στην επιλογή του είδους και της ποσότητας τροφής που καταναλώνεται αλλά και της χρονικής στιγμής που γίνεται αυτή η κατανάλωση (Treasure, 2016). Σε αντίθεση με τους προγονούς μας και τις διατροφικές τους συμπεριφορές,  στη σημερινή δυτική κοινωνία όπου η τροφή είναι εύκολα προσβάσιμη και σχετικά φθηνή σε κόστος, η κατανάλωση τροφής θεωρείται μια συμπεριφορά που ενέχει ένα είδος ανταμοιβής για τον άνθρωπο. Με αυτόν τον τρόπο έχουμε μια άμεση σύνδεση μεταξύ διατροφής και διάθεσης (Vögele & Gibson, 2010).

Σε ένα γενικό πλαίσιο, οι άνθρωποι αποζητούν τροφή όταν έχουν ενεργειακά ελλείμματα, μια φυσιολογική διαδικασία που οδηγεί το άτομο να αισθανθεί πεινά και κατ’ επέκταση να προβεί στην κατανάλωση της αναγκαίας ποσότητας (και ποιότητας) τροφή μέχρις ότου επέλθει ο κορεσμός (Benelam, 2009). Παρόλα αυτά, αυτή η ομοιοστατική ρύθμιση της τροφής συχνά δεν εφαρμόζεται στην καθημερινότητα και η λήψη τροφής μπορεί να προκληθεί ακόμα και όταν δεν αισθανόμαστε πεινά ή ακόμα και αφού έχουμε ικανοποιήσει τις ενεργειακές μας ανάγκες. Παράγοντες, όπως η διαφήμιση κ.α. (Cohen & Babey, 2012) φαίνεται  να επηρεάζουν τη διατροφική συμπεριφορά αυτόματα (Cohen & Farley, 2008) κάνοντας έτσι  απαραίτητη τη συνεχή παρακολούθηση και την αυτο-ρύθμιση της κατανάλωσης.

Το υπερβολικό βάρος και η παχυσαρκία, ή το ελλειμματικό βάρος και οι συμπεριφορές αφαγίας είναι μερικές από τις καταστάσεις που συχνά συναντάμε όταν εξετάζουμε θέματα διατροφής. Χρησιμοποιώντας το βιο-ψυχοκοινωνικό μοντέλο ως οδηγό για την διατροφή θέλουμε να εξετάσουμε τις βιολογικές παραμέτρους το στρες και άλλες ψυχολογικές μεταβλητές, αλλά και το κοινωνικό περιβάλλον για  ενδεχόμενους τρόπους αλλαγής της συμπεριφοράς μας.

Π.χ. είναι γεγονός ότι οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν την πυραμίδα τροφίμων με τους υδατάνθρακες στο κάτω μέρος, μετά τα φρούτα και τα λαχανικά και τελικά τα γαλακτοκομικά προϊόντα και τα γλυκά πιο κοντά στην κορυφή της πυραμίδας. Νεώτερες εκδοχές συστάσεων για την διατροφή εμφανίζονται ως ένα πιάτο χωρισμένο σε τέσσερα περίπου ίσα μέρη: φρούτα, λαχανικά, δημητριακά και πρωτεΐνες.

Παρόλα αυτά,  αυτές οι συστάσεις δεν εφαρμόζονται από τους περισσότερους ανθρώπους, ενώ δεδομένου ότι αυτές ενδείκνυνται ως οδηγίες για την γενική υγεία, δεν ανταποκρίνονται σε στόχους οι οποίοι θέτονται από τους ανθρώπους (απώλεια βάρους, διατήρηση ή αύξηση μυϊκής μάζας κ.τ.λ.).

Επομένως, ίσως δεν χρειάζεται να  αναλωνόμαστε στη σκέψη ότι κάτι δεν κάνουμε καλά όσον αφορά την διατροφή μας, άλλα να αρχίσουμε με κάτι ακόμα πιο βασικό όπως…  γιατί δεν τρεφόμαστε σωστα?

Ως πρώτος λοιπόν στόχος μας, θα πρέπει να είναι η υγεία και θέτοντας αυτόν τον στόχο θα ήταν συνετό να σκεπτόμαστε με βάση παράγοντες όπως

η ισορροπία ενέργειας που καταναλώνουμε και προσλαμβάνουμε,

η συναισθηματική μας κατάσταση και

η ποιότητα τροφής.

Μέσα από αυτά τα τρία βασικά στοιχεία, μπορούμε να ξεκινήσουμε μια προσπάθεια ως προς την επίτευξη ενος στόχου μας.

Ερωτήσεις οι οποίες μπορούν να βοηθήσουν στον καθορισμό αυτών των στοιχείων είναι:

  • Ποιός είναι ο στόχος μου όσον αφορά την διατροφή?
  • Θεωρώ ότι είναι ένας υγιής στόχος?
  • Τι κάνω για να πετύχω αυτόν τον στόχο?
  • Τι αισθάνομαι για αυτό?
  • Τι επηρεάζει τη διατροφική μου συμπεριφορά?
  • Τι ξέρω για την ποιότητα τροφής που λαμβάνω?

Συμβουλές 

Δεδομένου οτι ο στόχος μας είναι η υγεία. Προσπαθείστε να εφαρμόσετε το εξής:

  • Καταγράψτε σε μια κόλλα χαρτί μικρότερους και επιτεύξιμους στόχους οσον αφορά την υγεία
  • Επιλέξτε 1 ή 2 στόχους και προσπαθείστε να τον/τους ακολουθήσετε για μια εβδομαδα
    • π.χ. την κατανάλωση  λαχανικών και φρούτων ή γρήγορο περπάτημα για 20 λεπτά τουλάχιστον μια φορά την ημέρα
  • Σε μια κόλλα χαρτί συμπληρώστε πως αισθάνθηκατε και ποιές ηταν οι σκεψεις σας πριν και μετά από αυτή την προσπάθεια.
    • Είναι αυτό το συναίσθημα αρκετό για να συνεχιστεί αυτή η προσπάθεια ?

Επιπλέον ενδεχομένως να χρειαστεί να σκεφτούμε τον ανασχεδιασμό της διαθεσιμότητας τροφίμων στον προσωπικό μας χώρο ή ακομα και το πώς επιρεάζεται  η διατροφή μας σε σχέση με το άγχος ή το στρες.

Βιβλιογραφία

Benelam, B. (2009). Satiety and the anorexia of ageing. British journal of community nursing14(8), 332-335.

Cohen, D. A., &Babey, S. H. (2012). Contextual influences on eating behaviours: heuristic processing and dietary choices. ObesityReviews13(9), 766-779.

Cohen, D., & Farley, T. A. (2008). Peer reviewed: eating as an automatic behavior. Preventing chronic disease5(1).

Treasure, J. (2016), Eating disorders, In Medicine, Volume 44, Issue 11, , Pages 672-678, ISSN 1357-3039.

Vögele, C., & Gibson, L. (2010).Mood, emotions and eating disorders. Oxford Handbook of Eating Disorders. Series: Oxford Library of Psychology, 180-205.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s